سرویس مدرسه چه شرایطی دارد؟ هرآنچه والدین باید درباره سپند و برچسب رسمی بدانند

با آغاز سال تحصیلی، رفت‌وآمد ایمن دانش‌آموزان به یکی از دغدغه‌های خانواده‌ها تبدیل می‌شود. بر اساس آیین‌نامه اجرایی حمل‌ونقل دانش‌آموزان، فعالیت سرویس مدارس باید در چارچوب ضوابط مشخصی انجام شود و اطلاعات رانندگان، خودروها، پیمانکاران و مراقبان در «سامانه پایش ناوگان دانش‌آموزی» یا همان «سپند» ثبت و تأیید شود.

پلیس راهور نیز اعلام کرده است سرویس‌های مدارس فاقد ثبت در سامانه سپند و خودروهای بدون برچسب رسمی، مشمول برخورد و جریمه خواهند شد.

بر اساس اعلام پلیس، خودروهای فاقد برچسب سرویس مدرسه از هفته دوم مهرماه مشمول جریمه می‌شوند. به همین دلیل، خانواده‌ها پیش از استفاده از سرویس مدرسه باید از رسمی بودن خودرو و صلاحیت راننده اطمینان حاصل کنند.

سامانه سپند چیست و چرا ثبت سرویس مدرسه در آن اهمیت دارد؟

«سپند» سامانه‌ای برای ثبت، ساماندهی و نظارت بر ناوگان حمل‌ونقل دانش‌آموزی است. اطلاعات مربوط به رانندگان، خودروها و سایر عوامل این حوزه در این سامانه ثبت می‌شود و مراجع مربوط نیز وظیفه بررسی و تأیید اطلاعات را بر عهده دارند.

شهرداری‌ها در شهرها و دهیاری‌ها در روستاها مرجع صدور گواهی صلاحیت هستند و باید اطلاعات متقاضیان، رانندگان و ناوگان دانش‌آموزی را در سامانه ثبت و تأیید کنند. همچنین وضعیت تخلفات رانندگان باید هر شش ماه یک‌بار از پایگاه داده پلیس استعلام شود و پلیس حداکثر ظرف دو هفته به این استعلام‌ها پاسخ دهد.

بنابراین فعالیت یک خودرو به عنوان سرویس مدرسه صرفاً با جابه‌جایی دانش‌آموزان رسمی نمی‌شود و خودرو و راننده باید فرآیند قانونی ساماندهی را طی کرده باشند.

راننده سرویس مدرسه چه شرایطی باید داشته باشد؟

راننده سرویس مدارس باید گواهی صلاحیت معتبر داشته باشد و دارای گواهینامه رانندگی معتبر با حداقل سه سال سابقه باشد. گواهی سلامت جسمی و روانی، گواهی عدم سوءپیشینه مؤثر کیفری، نداشتن محرومیت یا محدودیت رانندگی و گواهی عدم اعتیاد به مواد مخدر و روانگردان نیز از شرایط تعیین‌شده برای رانندگان است.

حداقل تحصیلات پایان دوره اول متوسطه و تابعیت جمهوری اسلامی ایران نیز برای رانندگان الزامی است. رانندگان باید دوره‌های آموزشی تعیین‌شده را هر سال با موفقیت بگذرانند.

در مدارس دخترانه، اولویت ارائه خدمات با رانندگان زن است و در صورت استفاده از راننده مرد، متأهل بودن او الزامی خواهد بود. جابه‌جایی دانش‌آموزان پسر در مقاطع متوسطه اول و دوم نیز باید توسط رانندگان مرد انجام شود.

برای رانندگان ناوگان دانش‌آموزان استثنایی نیز آموزش‌های ویژه درباره ویژگی‌ها و نحوه ارتباط با دانش‌آموزان دارای معلولیت در نظر گرفته شده است.

چه خودروهایی می‌توانند به عنوان سرویس مدرسه فعالیت کنند؟

خودروی سرویس مدرسه نیز باید الزامات قانونی و ایمنی مشخصی داشته باشد. طبق آیین‌نامه، خودرو باید ظرفیت چهار نفر یا بیشتر داشته و دارای معاینه فنی و بیمه شخص ثالث معتبر باشد.

وجود کمربند ایمنی، جعبه کمک‌های اولیه، کپسول اطفای حریق و برچسب و علائم ممیزه مصوب نیز برای خودروهای سرویس مدرسه الزامی است. اطلاعات خودرو باید در سامانه ثبت شود و صحت آن از سوی متقاضی مجاز و شهرداری یا دهیاری تأیید شود.

خودرو بدون برچسب، سرویس رسمی محسوب نمی‌شود

بر اساس مقررات، جابه‌جایی دانش‌آموزان با ناوگان فاقد برچسب یا علائم ممیزه مصوب، تخلف محسوب می‌شود و پلیس راهور موظف به برخورد قانونی با آن است.

به گفته پلیس، علاوه بر خودروهای فاقد برچسب، سرویس‌هایی که در سامانه سپند ثبت نشده‌اند نیز مشمول برخورد خواهند شد. از این رو خانواده‌ها باید هنگام انتخاب سرویس، هم ثبت خودرو و راننده در سپند و هم وجود برچسب رسمی را بررسی کنند.

راننده چه مقرراتی را هنگام جابه‌جایی دانش‌آموزان باید رعایت کند؟

راننده سرویس مدرسه اجازه ندارد هنگام ارائه خدمات حمل‌ونقل دانش‌آموزی افراد متفرقه را سوار کند و باید ظرفیت خودرو را مطابق کارت شناسایی ناوگان رعایت کند.

همچنین هنگام ارائه خدمات باید از چراغ‌های تعیین‌شده استفاده شود. در زمان سوار یا پیاده شدن دانش‌آموزان، چراغ‌های چشمک‌زن جلو و عقب مورد استفاده قرار می‌گیرد و استفاده از چراغ زردگردان نیز زمانی مجاز است که دانش‌آموز برای سوار یا پیاده شدن ناچار به عبور از عرض معبر باشد.

در سرویس‌های جمعی چه کسی می‌تواند مراقب دانش‌آموزان باشد؟

برای خودروهای جمعی مانند مینی‌بوس و اتوبوس، استفاده از مراقب بنا بر انتخاب والدین پیش‌بینی شده است.

مراقب باید گواهی عدم سوءپیشینه، سلامت جسمی و روانی و گواهی عدم اعتیاد داشته باشد و دوره‌های آموزشی مورد نیاز را نیز بگذراند. در ناوگان دانش‌آموزان دختر، مراقب باید زن و در ناوگان دانش‌آموزان پسر در دوره متوسطه اول و دوم، مراقب باید مرد باشد.

مسئولیت تأمین، انتخاب و آموزش مراقب بر عهده پیمانکار است.

پیمانکار سرویس مدارس چه وظایفی دارد؟

پیمانکار حمل‌ونقل دانش‌آموزی باید گواهی صلاحیت داشته باشد و از رانندگان و خودروهای واجد شرایط استفاده کند. ثبت و به‌روزرسانی اطلاعات رانندگان، خودروها و مراقبان در سامانه سپند نیز بر عهده پیمانکار است.

پیمانکار باید امکان بازدید و بازرسی از شرکت، تجهیزات، ناوگان و رانندگان را برای مراجع صادرکننده گواهی صلاحیت فراهم کند. در صورت غیبت راننده نیز باید راننده جایگزین معرفی کند یا هزینه‌های مربوط به خدمت سرویس را جبران کند.

رعایت نرخ‌های مصوب شورای شهر یا روستا نیز از دیگر وظایف پیمانکاران است.

سفر دانش‌آموزان نباید بیشتر از یک ساعت طول بکشد

بر اساس ماده ۱۳ آیین‌نامه، پیمانکاران باید به گونه‌ای برنامه‌ریزی کنند که مدت زمان رفت یا بازگشت دانش‌آموزان با ناوگان دانش‌آموزی در حوزه شهری از یک ساعت بیشتر نشود.

این مقررات با هدف ساماندهی بهتر مسیر رفت‌وآمد و جلوگیری از طولانی شدن زمان حضور دانش‌آموزان در سرویس تعیین شده است.

هزینه سرویس مدرسه باید در قرارداد مشخص باشد

اطلاعات قرارداد میان پیمانکار و والدین باید در سامانه ثبت شود و هزینه خدمات نیز به صورت شفاف در قرارداد درج شود.

نرخ خدمات راننده و هزینه‌های بالاسری مانند آموزش، تجهیز ناوگان به علائم ممیزه و استفاده از مراقب باید جداگانه مشخص شود. دریافت مبلغی بیشتر از بهای مصوب خدمات حمل‌ونقل دانش‌آموزی یا دریافت مبالغ خارج از عناوین مصوب، تخلف محسوب می‌شود.

در نتیجه والدین باید پیش از استفاده از سرویس، جزئیات قرارداد و هزینه‌های مربوط به آن را بررسی کنند.

مدیر مدرسه حق عقد قرارداد سرویس را ندارد

بر اساس آیین‌نامه، مدیر یا سایر مسئولان مدرسه نباید خارج از چارچوب تعیین‌شده در حمل‌ونقل دانش‌آموزی دخالت کنند یا مستقیماً با پیمانکاران قرارداد ببندند.

مدارس موظف‌اند والدین را برای استفاده از خدمات اشخاص حقوقی دارای گواهی صلاحیت معتبر راهنمایی کنند. در صورت احراز تخلف نیز مطابق مقررات با مدیر یا مؤسس مدرسه متخلف برخورد خواهد شد.

تخلف راننده چه پیامدی دارد؟

آیین‌نامه برای تخلفات رانندگان نیز سازوکار انضباطی مشخصی در نظر گرفته است. اگر راننده سرویس مدرسه در تصادفی منجر به فوت یا جرح مقصر شناخته شود، گواهی صلاحیت او به طور موقت اخذ و در صورت محکومیت، ابطال خواهد شد.

همچنین اگر راننده در مدت اعتبار گواهی صلاحیت بیش از سه مرتبه مرتکب تخلفاتی مانند سرعت غیرمجاز، سبقت غیرمجاز، انحراف به چپ، رعایت نکردن حق تقدم، عبور از چراغ قرمز یا عبور از محل ممنوعه شود، گواهی صلاحیت او برای یک سال ضبط خواهد شد.

از سوی دیگر، در اختیار گذاشتن ناوگان دانش‌آموزی به افراد فاقد گواهی صلاحیت یا رانندگی با ناوگان دانش‌آموزی بدون اخذ گواهی صلاحیت در زمان ارائه خدمات ممنوع است. مسئولیت پیامدهای ناشی از به‌کارگیری خودرو یا راننده خارج از چارچوب آیین‌نامه نیز بر عهده شخص یا اشخاص به‌کارگیرنده خواهد بود.

پلیس اطراف مدارس چه اقداماتی انجام می‌دهد؟

پلیس راهور برای سال تحصیلی جدید اعلام کرده است نیروهای پلیس زن مقابل مدارس ابتدایی دخترانه مستقر می‌شوند تا در ساماندهی تردد خودروها و مدیریت وضعیت ترافیکی اطراف مدارس کمک کنند.

همچنین برخورد با سرویس‌های فاقد مجوز و تخلفات حادثه‌ساز در دستور کار پلیس قرار دارد و در موارد لازم، خودرو متخلف توقیف خواهد شد. بی‌توجهی رانندگان به فرمان پلیس مدرسه نیز طبق اعلام پلیس، مشمول جریمه ۱۰۰ هزار تومانی است.

سرویس دانش‌آموزان استثنایی چگونه تأمین می‌شود؟

برای حمل‌ونقل دانش‌آموزان استثنایی نیز مقررات جداگانه‌ای در نظر گرفته شده است. بر اساس ماده ۳۶، دولت مکلف است هزینه‌های مربوط به تأمین حمل‌ونقل این دانش‌آموزان را در بودجه‌های سنواتی پیش‌بینی کند تا پس از تصویب مجلس، اعتبار لازم برای ارائه سرویس رایگان در اختیار شهرداری‌ها و سازمان بهزیستی قرار گیرد.

همچنین شهرداری‌ها و سازمان بهزیستی کشور، حسب مورد، موظف به مناسب‌سازی ناوگان فعال در حوزه حمل‌ونقل دانش‌آموزان استثنایی هستند.

والدین قبل از استفاده از سرویس مدرسه چه چیزهایی را بررسی کنند؟

با توجه به ضوابط آیین‌نامه و هشدار پلیس راهور، خانواده‌ها پیش از انتخاب سرویس مدرسه می‌توانند این موارد را بررسی کنند:

• ثبت خودرو و راننده در سامانه «سپند»

• داشتن گواهی صلاحیت معتبر راننده

• وجود برچسب و علائم رسمی سرویس مدرسه

• معتبر بودن معاینه فنی و بیمه شخص ثالث

• رعایت ظرفیت مجاز خودرو

• مشخص بودن هزینه‌ها و جزئیات قرارداد

• مشخص بودن هزینه مراقب در صورت استفاده از مراقب

• دریافت نکردن مبالغ خارج از نرخ‌ها و عناوین مصوب

در مجموع، ثبت رسمی سرویس در سامانه سپند، برخورداری راننده و خودرو از شرایط تعیین‌شده و داشتن برچسب رسمی، از مهم‌ترین مواردی است که خانواده‌ها برای اطمینان از فعالیت قانونی سرویس مدرسه باید بررسی کنند. پلیس راهور نیز اعلام کرده است با سرویس‌های فاقد ثبت و مجوز و همچنین تخلفات حادثه‌ساز برخورد خواهد کرد.