سرزمین تیزهوش‌ها

مرجع آموزشی همه‌ی دانش آموزان باهوش سرزمینمان، ایران

آیا کنکور سراسری سال 98 عادلانه تصحیح خواهد شد؟ کد مطلب : 6808 | چاپ | لینک‌کوتاه | نظرات

آیا کنکور سراسری سال 98 عادلانه تصحیح خواهد شد؟

این مقاله برگرفته از کتاب: همتراز سازی؛ نوشته ساموئل لیوینگستون، ترجمه دکتر خدایی رییس سازمان سنجش آموزش کشور و دکتر مقدم زاده مشاور عالی رئیس سازمان سنجش آموزش کشور و مقاله : روش بهینه هموارسازی داده ها در همتراز سازی در فصلنامه اندازه گیری تربیتی نوشته دکتر مقدم زاده است. بخوانید

. . . . . . . . . . . . .

همتراز‌سازی اصطلاحی آماری است و در مواردی استفاده می‌شود که بخواهیم نمرات یک گروه که دو آزمون مختلف را داده‌اند یا نتایج دو گروه مختلف را که یک آزمون را داده‌اند،در کنار هم مقایسه کنیم(مثل کنکور 98 که دو گروه مختلف که دو آزمون متفاوت را داده‌اند و می‌خواهیم آنها را با یکدیگر مقایسه نماییم).

مشکل زمانی است که نمی‌توانیم سوالات کاملاً مشترک و منطبق برای هر دو گروه داشته باشیم و به این ترتیــــب مجبور می‌شویم دو تیپ(فرم) سوال در آزمون‌ها داشته باشیم.

این همتراز‌سازی در چنین آزمون‌هایی به دلیل؛ تفاوت در سختی سوالات و همچنین تفاوت در توان علمی دو گروه شرکت کننده می‌تواند بسیار پیچیده باشد. برای درک این پیچیدگی به یک مثال ساده توجه کنید:

به نظرتان کدام آزمون سخت‌تر است؟ احتمالاً باید بپرسید:"برای چه گروهی از شرکت کنندگان؟" برای افراد قوی آزمونی که سوالات دشوار و خیلی دشوارِ بیشتری دارد آزمون،سخت تلقــی می‌شود. پس احتمالاً آزمون گروه قدیم برای شرکت کنندگان،سخت‌تر بوده است.پس اگر بخواهیم دانش‌آموزانِ قوی در آزمون قدیم را با دانش‌آموزانِ قوی آزمون جدید مقایسه کنیم، منطقی خواهد بود که به نوعی به نمرات آنها اضافه کنیم.

برای دانش‌آموزان ضعیف کدام آزمون ساده‌تر تلقی می‌شود(کسانی که فقط توان پاسخ‌گویی به سوالات ساده و خیلی ساده را داشته‌اند)؟ برای آنها آزمون قدیم آزمون ساده‌تری بوده است. پس اگر بخواهیم این افراد را با افراد شرکت کننده در آزمون جدید بطور عادلانه مقایسه کنیم باید از نمراتشان کم کنیم!

با همین مثال ساده می‌توان فهمید،درباره آزمون‌ها نمی‌توان به راحتی نظر داد و موضوع «همترازسازی»بحثی بسیار پیچیده و علمی است که از چندین دهه قبل مدنظر پژوهشگران بزرگ دنیا بوده است.

روش‌های متداول همتراز‌سازی(خطی،هم صدک،طرح تک گروهی،طرح موازنه شده، طرح لنگردرونی، طرح لنگر بیرونی و...)همگی در شرایطی خاص به کار می‌آیند و بر اساس شواهد موجود در کنکور سال 98 با توجه به شرایط برگزاری، از طرح«لنگر درونی»استفاده شده است.

در طرح لنگر درونی برای اینکه بتوان بین دو گروه(نظام جدید و نظام قدیم)همتراز‌سازی بین دو آزمون را ایجاد کرد، لازم است که تعدادی سوال کاملاً مشترک در آزمون وجود داشته باشد که به این سوالات مشترک «لنگر درونی» گفته می شود.

این سوالات مشترک باید به اندازه کافی زیاد باشد و پراکندگی مناسبی نیز داشته باشد تا با استفاده از نتایج آماری این سوالات مشترک و مرجع قراردادن آنها بتوان سطح علمی شرکت کنندگان هر گروه و به تبع آن سختی سوالات غیر مشترک هر گروه را شناسایی کرد و با استفاده از فرمول‌ها و روش‌های آماری موجود، در سوالات غیر مشترک نیز طرح همتراز‌سازی را اجرا نمود.

بدون توضیح بپذیریم، شرایط لازم(امنیت سوالات،عدم دسترسی یک گروه به سوالات آزمون،تعداد کافی سوالات کل آزمون و...)که جزو ضروریات اجرای طرح لنگر درونی در یک آزمون است در کنکور سراسری 98 مراعات شده است.

اما اولین ابهام این است که اگر سوال مشترکی بر اساس کتاب‌هــــــای درسی یکی از گروه ها طراحی شده باشد،آیا امکان پاسخ‌گویی بهتر برای دانش‌آموزان آن نظام ایجاد نشـــــــده است و آیا این موضوع عدالت در همتراز‌سازی را از بین نمی برد؟ واقعیت این است که اولین قدم در طرح «لنگر درونی» شناسایی اینگونه سوالات و کنار گذاشتن آنها از لنگر است. به نمودار زیر دقت کنید:

 

در این نمودار دشواری، نحوه پاسخ‌گویی دو گروه به سوالات لنگر درونی یک آزمون مشخص شده است.موقعیت هر سوال روی محور افقی درصد پاسخگویی صحیح در گروه جدید و موقعیت روی محور عمودی درصد پاسخ‌گویی در گروه قدیم را نشان می‌دهد. این پراکندگی و این مقیاس دشواری تا اندازه زیادی با هم مطابقت دارد. اما در گوشه سمت راست یک نقطه از این الگو پیروی نمی‌کند به چنین نقاطی، «نقاط انحرافی» می‌گویند.

 

در این نقطه انحرافی حدود 95% شرکت‌کنندگان گروه جدید به سوال پاسخ درست داده‌اند در حالیکه فقط حدود 75% گروه قدیم توانسته‌اند به این سوال پاسخ صحیح بدهند.چنین سوالاتی که این نقاط انحرافی را ایجاد می‌کنند باید از سوالات لنگر خارج شوند تا ادامه کارهای آماری برای همتراز‌سازی،کاملاً عادلانه باشد.موضوع لنگر درونی در آزمون‌سازی برای سوالات 100% مشترک و مشابه است.

در ادامه همتراز‌سازی باید با توجه به نتایج آماری در سوالات مشترک در یک آزمون (یا یک درس) نتایج سوالات غیر مشترک آزمون را نیز تحلیل و بررسی نمود و فرمول‍‌ها و روش‌های همترازسازی مناسب را انتخاب کرد.

توضیح این بخش به هیچ وجه ساده نخواهد بود و آنچه در ادامه می‌آید بیان این موضوع به عامیانه‌ترین شکل ممکن است(در اصل درک و تفسیر علمی این بخش به اطلاعات و اصطلاحاتی در حد کارشناسی ارشد آمار نیاز دارد)!

فرض کنید در درس ادبیات می‌خواهیم نموداری رسم کنیم که رابطه بین درصد اکتسابی هر داوطلب در سوالات مشترک و سوالات غیر‌مشترک یک درس را مشخص کند و این کار را برای تمام داوطلبان در گروه جدید و گروه قدیم انجام دهیم.

این داده‌ها تقریباً بصورت یک ابر بیضی شکل خواهند بود.این بیضی‌ها نمودار پراکندگی درصدهای داوطلبان مختلف هر گروه هستند.با توجه به این پراکندگی می‌توان استنباط کرد؛ با توجه به اینکه گروه نظام جدید در سوالات مشترک درصدهای بهتری کسب کرده است،پس گروه قوی‌تری بوده اما با توجه به اینکه در سوالات غیرمشترک نتایج خوبی ندارد،پس سوالات غیرمشترک دشوارتری داشته است. در نمودار گروه قدیم درصدها در سوالات مشترک (لنگر) چندان خوب نیست پس گروه ضعیف‌تری را تشکیل می‌دهند. اما در سوالات غیرمشترک درصدهای بهتری داشته‌اند پس سوالات غیر مشترک ساده تری داشته‌اند.

با این تحلیل‌های اولیه باید تصمیم‌گیری کنیم از چه روش آماری برای همترازسازی برای سوالات غیرمشترک می‌توان کمک گرفت. بطور مثال ( که بسیار ساده در اینجا آورده‌ام ) در یکی از روش‌ها با عنوان «همترازسازی هم صدک زنجیره‌ای» با فرمول‌ها و کارهای آماری زیاد، برای هر بیضی یک منحنی محاسبه می‌گردد که رابطه همترازسازی هم صدک، بین درصد سوالات غیر‌مشترک هر گروه با سوالات مشترک (لنگر) را مشخص می‌نماید.سپس ( باز هم به زبان بسیار ساده ) از طریق این منحنی می‌توان هر کدام از درصدهای سوالات غیر‌مشترک یک گروه را انتخاب کرد و درصد متناظر آن را در لنگر پیدا نمود و سپس در نمودار گروه دیگر بر اساس معادل همان درصد در سوالات لنگر،درصد متناظر را در سوالات غیر‌مشترک مشخص می‌گردد (شکل زیر).

مثلاً ممکن است درصد43در سوالات غیر مشترک، در درس ادبیات گروه جدید، با درصد 50 در سوالات غیر مشترک درس ادبیات گروه قدیم همتراز شود.اگرچه تاکید می شود موضوع بسیاربسیار پیچیده تر و دقیق تر از این حرفهاست!!

 

این بخش استنباط من است و در کتاب و مقالات به این جزئیات پرداخته نشده است.

دو داوطلب را در گروه آزمایشی ریاضی کنکور98 (در درس ادبیات که 9 سوال مشترک و 16 سوال غیر مشترک داشته)تصورکنیم. داوطلب گروه قدیم، در سوالات مشترک درصد66 و در سوالات غیر مشترک درصد50 را کسب نموده است.در طرف دیگر یک داوطلب در گروه جدید در سوالات مشترک درصد66 و در سوالات غیر مشترک درصد43 را داشته است. داوطلب گروه قدیم در کارنامه خود در درس ادبیات درصد52 شاهد خواهد بود و دانش آموز گروه جدید درصد 56 را خواهد دید(با توجه به تعداد سوالات پاسخ داده شده در کل 25 سوال ادبیات) اما با توجه به موضوع همترازسازی که توضیح دادیم،تراز موثر ادبیات هر دو داوطلب در نتیجه و تراز کل آنها یکسان خواهد بود.

در ادامه برای اینکه ببینیم موضوع بسیار جدی و پیچیده است باید گفت، دوحالت دیگر در هر درس ممکن است رخ دهد.اول اینکه همبستگی بین سوالات مشترک(لنگر) و سوالات غیر مشترک بسیاربالا باشد که در این صورت پراکندگی درصد داوطلبان بصورت یک بیضی بسیار باریک خواهد بود و روش «همترازسازی توکر» در این مرحله استفاده خواهد شد.

در حالت دیگر ممکن است همبستگی بین سوالات لنگر و غیر مشترک بسیار پایین باشد که سبب می شود پراکندگی درصدهای داوطلبان بصورت دایره ای شکل باشد.در این حالت از روش همترازسازی هم صدک از طریق« برآورد فراوانی» استفاده می‌شود.

این توضیحات پیچیده و گنگ را در آخر آوردم تا همه بدانیم،برای هر یک از این شرایط راه کارهای علمی ابداع شده و موجود است و بابت رتبه بندی عادلانه در کنکور 98 نگرانی وجود ندارد.

اما خب! همه باید آمادگی این را داشته باشیم تا با درصدهای متفاوت در دو نظام، ترازکل های معادل و همچنین رتبه های مشابه را شاهد باشیم.

در آخرتاکید می‌کنم داوطلبان و خانواده‌ها باید مراقب باشند، دغل‌بازان در شبکه‌های مختلف صدا و سیما، دوباره حباب سازی در رتبه‌های کنکور را عَلَم نکنند!

جلال سلیمی

کارشناس آموزش و مشاور تحصیلی

Mimedu.ir

 

 

در سایت میم ویدیوهای بیشتری در زمینه انتخاب رشته ببینید:

ویدیو « تاثیر نمرات نهایی دانش‌آموز رشته تجربی در کنکور سراسری» را ببینید ( کلیک کنید)

ویدیو « تعریف برخی از اصطلاحات دفترچه انتخاب رشته کنکور » را ببینید ( کلیک کنید)

ویدیو « دوره‌های آموزشی در دانشگاه‌های سراسری برای انتخاب رشته داوطلبان کنکور » را ببینید ( کلیک کنید)

 

 

 

 


نویسنده مطلب : مهندس جلال سلیمی

منبع: مرکز هدایت و پیشرفت تحصیلی میم




نظرات شما

 نظرات شما بسیار ارزشمند هستند. به دیگران کمک کنید تا بیشتر بدانند. نظرات شما توسط کارشناسان بررسی، تایید و پاسخ داده می شوند. اگر ایمیلتان را وارد کنید، پاسخ کارشناسان برای شما ایمیل می شود.

عدد 1988 را در این کادر وارد کنید:

   خانم صفیه
آیا واقعا به این شیوه عمل خواهد شد؟

پاسخ سرزمین تیزهوش ها :
سلام دوست عزیز
برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد این موضوع به سایت https://mim.education/ مراجعه کنید


   آقای
سوالات نظام قدیم سخت تر بوده پس تراز مشترک ناعادلانه است


همین حالا در سرزمین تیزهوش ها عضو شوید!
چرا باید در سایت عضو شویم؟عضویت چه مزایایی دارد؟!

اعضای سایت می توانند نمونه سوالات و فایل های آموزشی را دانلود کنند. همینطور، بعضی از مطالب فقط به اعضای سایت نمایش داده می شود. اطلاعات مهم، تغییرات مهم آموزشی به اعضای سایت اطلاع رسانی می شود. اعضای سایت هیچ محدودیتی در استفاده از امکانات سایت ندارند و می توانند در تمام آزمون های آنلاین شرکت کنند و از تمام امکانات سایت و بخش اعضا استفاده کنند.
همین حالا نزدیک به 200 هزار نفر دیگر هم عضو فعال سایت سرزمین تیزهوش ها هستند. چرا شما به این خانواده بزرگ نمی پیوندید؟


همین حالا عضو شوید! قبلاً عضو بوده‌اید؟ وارد شوید!

تبلیغات

بازی استوژیت تخفیف 20%  class=
مدرسه شایستگان رازی  class=
برنامه درسی ویژه دوازدهمی ها  class=
مجتمع شایستگان رازی  class=

آیا کنکور سراسری سال 98 عادلانه تصحیح خواهد شد؟

این مقاله برگرفته از کتاب: همتراز سازی؛ نوشته ساموئل لیوینگستون، ترجمه دکتر خدایی رییس سازمان سنجش آموزش کشور و دکتر مقدم زاده مشاور عالی رئیس سازمان سنجش آموزش کشور و مقاله : روش بهینه هموارسازی داده ها در همتراز سازی در فصلنامه اندازه گیری تربیتی نوشته دکتر مقدم زاده است. بخوانید