سرزمین تیزهوش‌ها

مرجع آموزشی همه‌ی دانش آموزان باهوش سرزمینمان، ایران

چرا برخی دانش آموزان در برابر درس خواندن مقاومت می کنند؟ کد مطلب : 8791 | چاپ | لینک‌کوتاه | نظرات

چرا برخی دانش آموزان در برابر درس خواندن مقاومت می کنند؟

مقاومت به درس خواندن در نسل جدید نسبت به گذشته و فرار بودن مطالب درسی یکی از چالش های مهم تعلیم و تربیت است.

. . . . . . . . . . . . .

الگوی گیبس یکی از الگو‌های مهم تامل یا بازاندیشی (Reflection) است؛ تامل به معنای تفکر جدی، کشف راه حل‌ها و اقداماتی برای حل مساله است.

تامل در تعریف عام به معنای ژرف نگریستن و غور کردن و در کنه چیزی فرو رفتن است، اما در معنای علمی مراحلی را شامل می‌شود مانند آنچه در الگوی گیبس می‌بینید؛ در الگو‌های مختلف تامل به مراحلی مانند توصیف، تحلیل، ارزیابی، مساله یابی، فرضیه آزمایی، ارائه راه حل، اقدام، عمل و ... بر می‌خورید.

در سلسله مطالبی سعی می‌کنیم یکی از مسائل آموزشی ایران را با الگوی گیبس بررسی کنیم و هدف از این سلسلۀ مباحث، آموزش بازاندیشی و الگو‌های متفاوت آن برای حل مسائل آموزشی با دادن مثال و مصداق است.

 

چرا برخی دانش آموزان در برابر درس خواندن مقاومت می کنند؟

 

محمد فقیری مدرس دانشگاه و کارشناس حوزه تعلیم و تربیت درباره سبک آموزش در کشور و تاثیر آن بر میزان یادگیری بیان کرد: آموزش در ایران به طورکلی خطی و مکانیکی است و بر حفظیات استوار است وگویی وظیفۀ مدرسه و دانشگاه انتقال مفاهیم و تدریس چند کتاب درسی است و به سطوح دیگر بالای تفکر مثل کاربرد، تحلیل، ترکیب و ارزیابی چندان توجهی ندارد.

او ادامه داد: آموزش بیشتر حجم گرا بوده و کمیت از کیفیت مهم‌تر است؛ الگو و روش آموزش نیز انتقالی و توضیحی است که با رویکرد کمیت گرا و حافظه محور بسیار همراستا به نظر می‌رسد.

فقیری با اشاره به اینکه آموزش کنونی نمی‌تواند خاطره‌هایی لذت بخش از یادگیری برای مخاطبانش به جا بگذارد، تاکید کرد: این نوع آموزش نمی‌تواند به ما حل مساله یاد بدهد، خواندن و نوشتن همیشگی بیاموزد. آموزشی که بر مشتی محفوظات استوار است و وظیفه اصلی معلم و وزارت گنجاندن مطالب کتاب درسی در مغزدانش آموزان باشد، خود مانع رشد و خلاقیت بوده یا به بن بست رسیده است.

این مدرس دانشگاه با اشاره به اینکه کم وبیش تجربه‌های یادگیری را از دبستان تا دانشگاه به یاد داریم؛ سال‌هایی که به طورمداوم حفظ می‌کرده ایم، گفت:، اما اکنون ممکن است احساس کنید علم ندارید و این احساسی است که نسل پدران و مادران امروز از درس و تحصیل دارند؛ از طرفی دیگر فرزندان آن‌ها را می‌بینید که هیچ رغبتی به درس و مشق ندارند و با بی میلی از کنار درس‌های سخت و خشک می‌گذرند.

فقیری در توضیح این شرایط گفت که معمولا زمانی که فرهنگ یک کشور به علم به عنوان ابزار بنگرد و نتوانسته باشد این موضوع را با کتاب و سواد بیامیزد و آن را تجربه کند، آموزش جهت خطی و مکانیکی به خود می‌گیرد و حتی سازمان‌ها و نهاد‌های رسمی و غیر رسمی هم آموزشی کمیت گرا را در پیش می‌گیرند.

آموزش وارداتی باید بومی سازی شود

او افزود: آموزش وارداتی باید بومی سازی شود و برای تبدیل آموزش به پرورش باید زمینه‌های تجربه و مشاهده برای فراگیران فراهم شود در غیر این صورت روند حافظه محور بر آن چیره می‌شود و نمی‌تواند به سواد و تغییر رفتار بینجامد؛ در نهایت مانند ابزاری جدا از ذهن و زبان و فرهنگ باقی می‌ماند.

فقیری تصریح کرد: برای برون رفت از این وضعیت باید سبک آموزش و کتاب‌های درسی تغییر کند مثل اتفاقی که در نوع ارزشیابی دبستان افتاد؛ بعد از سال‌ها متخصصان به این نتیجه رسیدند که سبک ارزشیابی باید تغییر کند و ارزشیابی کمّی دیگر نمی‌تواند دیگر بار یادگیری را به دوش بکشد.

این مدرس دانشگاه اضافه کرد: اکنون وقت آن رسیده است که تغییری بنیادین در سبک آموزش و کتاب‌های درسی ایجاد شود. این تغییرات در سراسر جهان بیشتر در گرایشی به نام دانش آموزشی محتوایی (Pedagogical Content Knowledge) دنبال می‌شود البته که این تغییر سبک به هیچ وجه به سادگی ممکن نیست؛ بلکه تلاش و تفکر محور اصلی آن است.

او بااشاره به اینکه سبک اغلب معلمان در تدریس الگوی انتقالی است، گفت: الگو‌های تعاملی، اکتشافی- ابتکاری، حل مساله و انفرادی در مقایسه با دیگر روش‌ها بسیار کمتر استفاده می‌شود و سبک یادشده حتی در دانشگاه‌های ایران نیز ادامه می‌یابد و معلم بیشتر نقش ارائه کننده دارد و متکلم وحده است.

نظام آموزشی فقط بر مبنای انتقال دانش است

فقیری اظهار کرد: بهتر است بگوییم در ایران بیشتر تاکید بر انتقال دانش بوده تا یادگیری که به مثابه تغییر رفتار است و تغییر سبک تدریس از طرفی دیگر مستلزم تغییر سبک کتاب‌ها و مواد درسی است. زمانی که در کتاب درسی جایی برای گفتگو، حل مساله، مشاهده و کشف وجود نداشته باشد، طبیعی است که معلمی که خودش با سبک مکانیکی و حافظه محور خو گرفته و برزگ شده است، نمی‌تواند برای تغییر سبک کتاب کاری انجام دهد.

این مدرس دانشگاه پیشنهاد کرد که چند صفحه خالی در کتاب درسی می‌تواند جایی برای تمرین نوشتن باشد یا ایستگاه گفتگو، فعالیت انفرادی و اشتراکی و بازیابی جایی برای درنگ و تامل بیشتر ایجاد کند.

برای تغییر سبک تدریس صرفا به جشنواره‌ها دل خوش کردیم

او ادامه داد: شاید مولفان کتاب درسی به این مساله کما بیش آگاهی داشته باشند، اما عملی کردن این رویکرد و تغییر سبک مستلزم تلاش‌های زیاد، نظریه پردازی و نظریه ورزی است. ما هنوز برای برون رفت از این بن بست کاری نکرده ایم و صرفا به برگزاری جشنواره‌های الگو‌های تدریس برتر و مسابقات اینچنینی دل خوش کرده ایم.

فقیری تاکید کرد: بیش از 20 سال است که از اقدام پژوهی و درس پژوهی می‌گذرد و هنوز معضل دیرین به جای خود باقی است حتی رویکرد‌های نوین مثل نظارت بالینی نیز نتوانسته است ما را از بن بست خارج کند.

الزامات تغییر در شیوه تدریس چیست؟

این مدرس دانشگاه با اشاره به اینکه با توجه به مشکلات موجود سازمانی و فرهنگی در آموزش و پرورش و حتی آموزش عالی ایران، نمی‌توانیم امید چندانی به تغییر سبک آموزشی داشته باشیم، گفت: پیرایش و پالایش کتاب‌های آموزشی خود مساله‌ای بس وقتگیر و هزینه بر است و نیازمند مهارت‌های بالای نگارشی و ویرایشی است.

او افزود: مثلاً مولفان باید علاوه بر دانش محتوایی تخصصی، بر انواع نگارش ساده، علمی، داستانی و خلاق تسلط کافی داشته باشند و حتی بتوانند متونی را که می‌نویسند، ویرایش فنی، ساختاری، محتوایی و دستوری کنند. یادگیری این حجم مهارت شاید چندین سال طول بکشد؛ بدین ترتیب پیش بینی و برنامه ریزی باید کاملاً حساب شده و منطقی باشد.

فقیری معتقد است که در حال حاضر چنین آگاهی در سطح دانشگاهی و سازمانی در ایران وجود ندارد که برای تغییر سبک آموزشی و ایجاد پارادایمی نوین فعالیت و برنامه ریزی کنند. در مخاطبان، معلمان، دانش آموزان و دانشجویان نیز چنین نیازی احساس نمی‌شود زیراکه هدف ابزاری آنان از علم یعنی شغل و اقتصاد تامین نشده است.

او افزود: این پروژه مانند پروژه هوش، ملی است و نیازمند سرمایه گذاری، مطالعه و تفکری توسعه گرا است؛ بر مهارت استوار است و سلیقه نمی‌تواند راه به جایی ببرد؛ رویکردی که اکنون در تالیف بسیاری از کتاب‌های درسی و دانشگاهی وجود دارد.

این مدرس دانشگاه بیان کرد: برای برون رفت از این بن بست باید در ابعاد مختلف تغییرات و اصلاحاتی صورت بگیرد؛ بر اساس معیار‌ها و شاخص‌های علمی برنامه ریزی شود و از الگو‌های مرسوم جهان مانند دانش محتوایی آموزشی استفاده شود.

فقیری همچنین به بیان پیشنهاداتی پرداخت و اظهار کرد:آموزش سبک شناسی آموزشی به مولفان و معلمان و استادان دانشگاه، آموزش نویسندگی از دبستان تا دانشگاه، راه اندازی کرسی‌های نگارش و ویرایش علمی در وزارتخانه‌ها و دانشگاه ها، ایجاد شاخص‌هایی برای تالیف کتاب‌های درسی و آموزشی، گسترش مقوله‌های دانش آموزشی محتوایی، آموزش تولید محتوا به معلمان و آموزش طراحی آموزشی به طراحان و مولفان از جمله راهکار‌های مورد تاثیرگذار می‌تواند باشد.


منبع: باشگاه خبرنگاران جوان


نظرات شما

 نظرات شما بسیار ارزشمند هستند. به دیگران کمک کنید تا بیشتر بدانند. نظرات شما توسط کارشناسان بررسی، تایید و پاسخ داده می شوند. اگر ایمیلتان را وارد کنید، پاسخ کارشناسان برای شما ایمیل می شود.

عدد 1628 را در این کادر وارد کنید:
همین حالا در سرزمین تیزهوش ها عضو شوید!
چرا باید در سایت عضو شویم؟عضویت چه مزایایی دارد؟!

اعضای سایت می توانند نمونه سوالات و فایل های آموزشی را دانلود کنند. همینطور، بعضی از مطالب فقط به اعضای سایت نمایش داده می شود. اطلاعات مهم، تغییرات مهم آموزشی به اعضای سایت اطلاع رسانی می شود. اعضای سایت هیچ محدودیتی در استفاده از امکانات سایت ندارند و می توانند در تمام آزمون های آنلاین شرکت کنند و از تمام امکانات سایت و بخش اعضا استفاده کنند.
همین حالا نزدیک به 200 هزار نفر دیگر هم عضو فعال سایت سرزمین تیزهوش ها هستند. چرا شما به این خانواده بزرگ نمی پیوندید؟


همین حالا عضو شوید! قبلاً عضو بوده‌اید؟ وارد شوید!

تبلیغات

  class=
مدارس سلام  class=
جشنواره زنگ کرونا  class=
علامه طباطبایی  class=

چرا برخی دانش آموزان در برابر درس خواندن مقاومت می کنند؟

مقاومت به درس خواندن در نسل جدید نسبت به گذشته و فرار بودن مطالب درسی یکی از چالش های مهم تعلیم و تربیت است.