گام به گام درس ششم علوم ششم ابتدایی
درس ششم علوم ششم دبستان با عنوان ورزش و نیرو یکی از مهمترین بخشهای کتاب است که به بررسی مفاهیم ابتدایی و کاربردی نیرو و اثرات آن در زندگی روزمره میپردازد.
در این درس، دانشآموزان با مفاهیمی مانند کشش، فشار، حرکت و تغییر شکل اجسام آشنا میشوند که پایهی درک بسیاری از پدیدههای علمی و فیزیکی آینده را شکل میدهد.
اگر به دنبال یک منبع کامل و مطمئن برای گام به گام درس ششم علوم ششم دبستان هستید، این صفحه برای شما آماده شده است.
در این محتوا، بهصورت کامل و ساده، جواب فعالیتهای کتاب درسی، فکر کنید، گفتوگو، آزمایش کنید و کاوشگری صفحه 40 تا 44 را همراه با توضیح علمی و قابل فهم خواهید دید.
جواب فعالیت صفحه 40علوم ششم دبستان
به تصویرهای زیر نگاه کنید.
الف) در هر یک از تصویرها چه فعالیتی در حال اجرا است؟
-
بادبادک هوا کردن: نیروی باد به بادبادک وارد میشود و آن را در هوا به حرکت درمیآورد.
-
وزنهبرداری: وزنهبردار با وارد کردن نیرو، وزنه را به سمت بالا بلند میکند.
-
پرتاب موشک: موشک با اعمال نیرو به سمت بالا حرکت میکند و بر نیروی جاذبه زمین غلبه میکند.
-
تیراندازی: ورزشکار با وارد کردن نیرو، تیر را به سمت جلو پرتاب میکند.
-
فوتبال: دروازهبان با نیروی دست خود، جهت حرکت توپ را تغییر میدهد.
-
پینگ پنگ: راکت نیرویی به توپ وارد میکند و باعث تغییر جهت آن میشود.
ب) نتیجهی این فعالیت بر جسم (توپ، تیر و…) چیست؟
جواب:
در همهی تصویرها، یک نیرو به جسم وارد شده و باعث تغییر در وضعیت جسم (مانند حرکت، تغییر جهت یا توقف) شده است.
جواب گفتوگو صفحه41 علوم ششم دبستان
جدول زیر شامل تعدادی از فعالیتهای روزانه است. در کدام مورد، جسم کشیده شده یا هل داده میشود و یا هم کشیده میشود و هم هل داده میشود؟ ردیف اول جدول به عنوان نمونه پر شده است. شما میتوانید موارد دیگری را به جدول اضافه و یا جایگزین کنید.
جواب سوالات صفحه 41 علوم ششم
آیا در این فعالیتها حالتی هست که جسم کشیده نشود یا هل داده نشود؟
جواب:
خیر، در همهی این فعالیتها برای حرکت دادن اجسام، یا آنها را کشیدهایم یا هل دادهایم.
آیا میتوانیم از این فعالیتها نتیجه بگیریم: برای حرکت دادن هر جسم باید آن را بکشیم و یا هل دهیم؟
جواب:
بله، نتیجه میگیریم که برای حرکت دادن اجسام، باید نیرویی به آن وارد کنیم که این نیرو به صورت کشیدن یا هل دادن است.
جواب فکر کنید صفحه 42 علوم ششم
در شکلهای زیر، با توجه به اثر نیرو بر جسم مورد نظر، جاهای خالی را پر کنید.
پاسخ:
الف) وارد کردن نیرو به جسم ممکن است سبب شروع حرکت آن شود.
ب) وارد کردن نیرو به جسم ممکن است سبب کند شدن حرکت آن شود.
پ) وارد کردن نیرو به جسم ممکن است سبب سریع شدن حرکت آن شود.
ت) وارد کردن نیرو به جسم ممکن است باعث توقف آن شود.
ث) وارد کردن نیرو به جسم میتواند سبب تغییر جهت حرکت آن شود.
توضیح تکمیلی برای درک بهتر دانشآموزان:
نیرو میتواند باعث تغییر در سرعت، جهت یا حالت حرکت اجسام شود. مثلاً وقتی توپ ساکنی را هل میدهیم، به حرکت در میآید (شروع حرکت). یا وقتی دوچرخهسواری میکنیم و ترمز میگیریم، سرعت کم میشود (کند شدن). همهی اینها اثرات نیرو هستند.
جواب علم و زندگی صفحه 42 علوم ششم
با انجام دادن فعالیتهای زیر میتوانید نیرو را بهتر حس کنید:
۱. مسابقهی مچاندازی در کلاس
۲. مسابقهی طنابکشی بین گروههای مختلف کلاس
۳. وارد کردن توپ با ضربهی پا به دروازه
۴. بلند کردن یک جسم سنگین
جواب:
در همهی این فعالیتها ما نیرویی را وارد میکنیم یا دریافت میکنیم. این نیرو باعث حرکت، توقف یا تغییر شکل اجسام میشود. مثلاً در مچاندازی و طنابکشی، نیروی ماهیچههای ما باعث حرکت یا مقاومت میشود. هنگام ضربه زدن به توپ یا بلند کردن جسم سنگین نیز، نیروی ما باعث حرکت یا جابهجایی جسم میشود. بنابراین، در این فعالیتها ما به خوبی میتوانیم وجود نیرو را درک کنیم.
جواب سوال پایین صفحه صفحه 42 علوم ششم
آیا خودرو به این علت که شخصی پشت آن ایستاده است، حرکت میکند؟
پاسخ:
خیر، تنها ایستادن یک شخص پشت خودرو باعث حرکت آن نمیشود؛ چون تا زمانی که نیرویی به خودرو وارد نشود، حرکت نخواهد کرد. برای حرکت کردن، باید نیرویی از طرف شخص یا موتور به خودرو وارد شود.
جواب سوال صفحه 43 علوم ششم دبستان
آیا میتوانید در هر حالت تشخیص دهید چه کسی هل میدهد و چه کسی میکشد؟
جواب:
خیر، چون در بعضی موارد هر دو نفر ممکن است همزمان به هم نیرو وارد کنند، بنابراین همیشه نمیتوان بهراحتی تشخیص داد که چه کسی هل میدهد و چه کسی میکشد.
در شکل روبهرو، مرد و اسب همدیگر را میکشند یا هل میدهند؟
جواب:
مرد و اسب در حال کشیدن طناب هستند، بنابراین میتوان گفت که آنها یکدیگر را میکشند.
در شکلهای «الف» و «ب»، دخترها به یکدیگر نیرو وارد میکنند. آیا به نظر شما مرد و اسب نیز به هم نیرو وارد میکنند؟
جواب:
بله، همانطور که دخترها در شکلهای الف و ب به یکدیگر نیرو وارد میکنند، مرد و اسب نیز به هم نیرو وارد میکنند. وقتی مرد طناب را میکشد، به اسب نیرو وارد میکند و اسب هم در برابر آن نیرویی به مرد وارد میکند.
جواب فکر کنید صفحه 44 علوم ششم دبستان
حداقل، چند جسم باید بر هم اثر کنند تا نیرو ظاهر شود؟
پاسخ:
برای اینکه نیرویی به وجود بیاید، حداقل دو جسم باید بر هم اثر بگذارند. یعنی یک جسم باید به جسم دیگر نیرویی وارد کند یا از آن نیرو دریافت کند.
اگر دو جسم بر هم اثر نگذارند، مانند حالتی که شخص در نزدیکی خودرو ایستاده است و خودرو را هل نمیدهد، آیا دو جسم به هم نیرو وارد میکنند؟
پاسخ:
خیر، اگر دو جسم هیچگونه اثری روی هم نگذارند، نیرویی بین آنها به وجود نمیآید. مثلاً ایستادن شخص در نزدیکی خودرو، چون منجر به تماس یا هل دادن نمیشود، باعث اعمال نیرو نخواهد شد.
جواب علم و زندگی صفحه 44 علوم ششم
در علوم پایهی سوم، با بازی طنابکشی آشنا شدهاید. در این بازی دو تیم مثلاً سه نفره طناب را در دو جهت مختلف میکشند. اعضای هر دو تیم تلاش زیادی میکنند تا طناب را به طرف خودشان بکشند. گاهی اوقات طناب به سادگی حرکت نمیکند.
الف) به نظر شما در چه حالتی با اینکه بر طناب نیرو وارد میشود، طناب حرکت نمیکند؟
پاسخ:
وقتی نیرویی که هر گروه به طناب وارد میکند برابر و در جهت مخالف باشد، نیروها همدیگر را خنثی میکنند و طناب حرکت نمیکند. به این حالت «برابر بودن نیروها» یا «تعادل نیروها» گفته میشود.
ب) در چه حالتی یکی از گروهها برنده میشود؟
پاسخ:
وقتی نیروی وارد شده از طرف یکی از گروهها بیشتر از نیروی گروه دیگر باشد، آن گروه برنده میشود و طناب به سمت آنها حرکت میکند. یعنی در این حالت نیروها نامتعادلاند.
جواب آزمایش کنید صفحه 45 علوم ششم
۱- یک جسم سنگین را انتخاب کنید که با هل دادن به راحتی حرکت نکند.
۲- تلاش کنید با وارد کردن نیروی کافی آن را به حرکت درآورید.
در این مرحله متوجه میشویم که برای حرکت دادن جسم سنگین، به نیروی زیادی نیاز است.
۳- از یکی از دوستانتان بخواهید تا او نیز به جسم در همان جهت هل دادن شما نیرو وارد کند. آیا در این حالت جسم راحتتر حرکت میکند؟ توضیح دهید.
بله، چون نیروهای شما و دوستتان با هم جمع میشود و نیروی بیشتری به جسم وارد میشود، در نتیجه جسم راحتتر حرکت میکند.
۴- حال از دوستتان بخواهید از طرف مقابل به جسم نیرو وارد کند.
در این حالت، یکی از شما جسم را به جلو و دیگری به عقب هل میدهد.
۵- در کدام حالت، نیروها اثر همدیگر را خنثی کردهاند و جسم حرکت نمیکند؟
زمانی که نیروها در جهت مخالف هم وارد شوند (حالت سوم)، نیروها همدیگر را خنثی میکنند و جسم حرکت نمیکند.
۶- در کدام حالت، نیروها اثر یکدیگر را خنثی نمیکنند و نیروی خالص بیشتری به جسم وارد میشود و جسم سریعتر شروع به حرکت میکند؟
وقتی که هر دو نفر از یک طرف نیرو وارد میکنند (حالت دوم)، نیروها با هم ترکیب میشوند و جسم سریعتر حرکت میکند.
از این آزمایشها چه نتیجهای میگیرید؟
-
اگر چند نفر در یک جهت به جسم نیرو وارد کنند، حرکت دادن جسم آسانتر میشود.
-
اگر نیروها در جهت مخالف وارد شوند، ممکن است جسم اصلاً حرکت نکند چون نیروها همدیگر را خنثی میکنند.
-
پس برای جابهجا کردن اشیای سنگین، همکاری و همجهت بودن نیروها بسیار مؤثر است.
جواب سوالات پایین صفحه 45 علوم ششم
وقتی به جسمی در دو جهت مخالف نیرو وارد شود، جسم در کدام جهت حرکت خواهد کرد؟
جواب:
اگر مقدار نیروها برابر باشد، نیروها همدیگر را خنثی میکنند و جسم حرکت نمیکند.
اما اگر یکی از نیروها بیشتر باشد، جسم در جهت نیروی بیشتر حرکت خواهد کردنیروی خالص وارد بر جسم در کدام جهت است؟
جواب:
در جهت نیروی بیشتر. نیروی خالص، تفاوت بین دو نیروی وارد شده است و در جهت نیروی بزرگتر اثر میگذارد.
جواب کاوشگری صفحه46 علوم ششم
۱- دو قرقره را روی دو لبهی یک میز نصب کنید.
۲- یک چهارچرخه بردارید و مانند شکل، نخها را به دو طرف آن ببندید و از طرف دیگر به کفهها (لیوانهای کاغذی) وصل کنید. توجه کنید که نخها باید از روی قرقره عبور کنند.
۳- وسط میز را علامتگذاری کنید و چهارچرخه را روی آن قرار دهید.
۴- یکی از دانش آموزان چهارچرخه را نگه دارد و دانش آموز دیگری در هر یک از کفهها وزنهی ۱۰۰ گرمی قرار دهد. حال چهارچرخه را با دقت رها کنید. چه چیزی مشاهده میکنید؟
جواب:
چهارچرخه در همان مرکز میز ثابت میماند و حرکت نمیکند.
۵- اکنون وزنهی کفه شمارهی یک را با وزنهی ۲۰۰ گرمی جایگزین و آزمایش را تکرار کنید. چه چیزی مشاهده میکنید؟
جواب: چهارچرخه روی میز به سمت وزنه سنگینتر حرکت میکند.
۶- آزمایش را با وزنههای گوناگون تکرار و جدول زیر را کامل کنید:
سوالها و جوابها:
-
در کدام حالتها چهارچرخه ثابت میماند و حرکت نمیکند؟
جواب: در حالتهای ۱، ۲ و ۴. -
در کدام حالتها چهارچرخه شروع به حرکت میکند؟
جواب: در حالتهای ۳، ۵ و ۶. -
آیا در آزمایشهای شمارهی (۲) و (۴) به چهارچرخه نیرو وارد میشود؟ اگر پاسخ شما آری است، پس چرا جسم حرکت نمیکند؟
جواب: بله، نیرو از هر دو سمت وارد میشود ولی چون مقدار آنها برابر است و در جهت مخالف هستند، همدیگر را خنثی میکنند. -
به نظر شما شرط شروع به حرکت کردن یک جسم چیست؟
جواب: نیروهای وارد شده به جسم نباید برابر و مخالف هم باشند. -
نتیجهی کاوش خود را در یک یا چند سطر بنویسید.
جواب: برای حرکت یک جسم باید به آن نیرو وارد شود و نیروها نباید یکدیگر را خنثی کنند. وقتی نیروها در دو طرف برابر باشند، جسم بیحرکت میماند.
نظرات شما بسیار ارزشمند هستند. به دیگران کمک کنید تا بیشتر بدانند. نظرات شما توسط کارشناسان بررسی، تایید و پاسخ داده می شوند. اگر ایمیلتان را وارد کنید، پاسخ کارشناسان برای شما ایمیل می شود.
اعضای سایت می توانند نمونه سوالات و فایل های آموزشی را دانلود کنند. همینطور، بعضی از مطالب فقط به اعضای سایت نمایش داده می شود. اطلاعات مهم، تغییرات مهم آموزشی به اعضای سایت اطلاع رسانی می شود. اعضای سایت هیچ محدودیتی در استفاده از امکانات سایت ندارند و می توانند در تمام آزمون های آنلاین شرکت کنند و از تمام امکانات سایت و بخش اعضا استفاده کنند.
همین حالا نزدیک به یک میلیون نفر دیگر هم عضو فعال سایت سرزمین تیزهوش ها هستند. چرا شما به این خانواده بزرگ نمی پیوندید؟
