گام به گام درس دوم فارسی پایه هشتم
در گام به گام درس دوم فارسی پایه هشتم، هدف آن است که دانشآموزان با بررسی دقیق متن درس، شعرها، فعالیتهای نوشتاری، گفتوگوها و بخش «فرصتی برای اندیشیدن»، مفاهیم ادبی و فکری درس را بهصورت مرحلهبهمرحله و قابل فهم بیاموزند. این راهنمای گامبهگام به دانشآموز کمک میکند تا علاوه بر درک بهتر واژگان و آرایههای ادبی، پیامهای اخلاقی مانند اندیشیدن، محبت، ایثار و توجه به خلقت را هم عمیقتر درک کند و برای پاسخگویی در امتحانات آمادگی بیشتری داشته باشد.
جواب خودارزیابی صفحه 20 فارسی هشتم
۱. در بیت آخر شعر «صورتگر ماهر» به کدام یک از نامهای خداوند اشاره شده است؟
پاسخ: در بیت آخر:
به نامهایی مانند ماهر، صورتگر و بیتقلید اشاره شده است که بیانگر صفت خالقیت و مهارت بینظیر خداوند در آفرینش است.
۲. چه شگفتیهای دیگری از زندگی مورچه میدانید؟
پاسخ بر اساس متن درس و دانستههای علمی:
- تقسیم کار و نظم اجتماعی فوقالعاده: مورچهها یک جامعه کاملا سازماندهیشده دارند که شامل ملکهها، مورچههای کارگر، سربازها و پرستارها است.
- قدرت حمل وزن: مورچه میتواند وزنی تا ۵۰ برابر وزن بدن خود را حمل کند که نشاندهنده قدرت خارقالعاده در ساختار بدنی کوچک آن است.
- قدرت بویایی و مسیریابی دقیق: با وجود جثه کوچک، مورچهها توانایی عجیبی در مسیریابی و بازگشت به لانه خود دارند.
۳. چرا خداوند، در قرآن کریم، انسان را به اندیشیدن در شگفتیهای خلقت دعوت میکند؟
پاسخ: خداوند انسان را به تفکر در خلقت دعوت میکند تا از این طریق به عظمت و قدرت بیانتهای او پی ببرد و ایمانش تقویت شود.
۴. نویسنده در مورد پر طاووس چه شگفتیهایی را مطرح میکند؟
پاسخ: نویسنده به دو شگفتی اصلی در پر طاووس اشاره میکند:
- ساختار رنگها و نقوش: میگوید پر طاووس «کتابی است بینهایت زیبا» که نقش و نگارش به گونهای است که «گویا از یک نقطه کوچک شروع شده و مدام پیچیده شده است». این رنگها و نقشها نشاندهندهٔ هنر بینظیر خالق است.
- پیچیدگی ساختاری: به رگهای اصلی و مویی پرها اشاره میکند که چگونه بدون گره خوردن، با نظمی حیرتانگیز در هم بافته شدهاند، بهطوری که هر نقاش ماهری در تقلید از آن درمیماند.
جواب گفتوگو صفحه 22 فارسی هشتم
۱. درباره «شگفتیهای آسمان»، از منابع مناسب، مطالبی را فراهم آورید و آن را در کلاس بخوانید و درباره آن گفتوگو کنید.
پاسخ: امیر مؤمنان علی علیهالسلام در خطبهای درباره آفرینش آسمان و شگفتیهای آن میفرماید:
«خداوند، فضای باز و پستی و بلندی و فاصلههای وسیع آسمانها را بدون اینکه بر چیزی تکیه کنند، نظم بخشید و شکافهای آن را بههم آورد؛ و آفتاب را نشانه روشنیبخش روز و ماه را با نوری کمرنگ برای تاریکی شبها قرار داد.
بعد آن دو را در مسیر حرکت خویش به حرکت درآورد و حرکت آن دو را دقیق اندازهگیری کرد تا در درجات تعیینشده حرکت کنند که بین شب و روز تفاوت باشد و قابل تشخیص شود و با رفتوآمد آنها، شماره سالها و اندازهگیری زمان ممکن باشد. پس در فضای هر آسمان، فلک آن را خلق کرد و زینتی از گوهرهای تابنده و ستارگان درخشنده به آن آویخت. تمامی ستارگان از ثابت و استوار و گردنده و بیقرار، فرودآینده و بالارونده و نگرانکننده و شادیآفرین را تسلیم اوامر خود فرمود.»
این متن نشاندهنده نظم، عظمت و شگفتی آفرینش آسمان به دست قدرت خداوند است.
۲. در ابیات زیر، «خفاش» و «طاووس» به عنوان نشانه به کار رفتهاند؛ درباره مفهوم نمادین هر یک از آنها تحقیق و گفتوگو کنید.
نور خورشید در جهان، فاش است *** آفت از ضعف چشم خفاش است
طاووس را به نقش و نگاری که هست *** خلق تحسین کنند و او خجل از پای زشت خویش
پاسخ:
طاووس: نماد زیبایی و غرور؛ طاووس به خاطر پرهای زیبایش همیشه مورد تحسین است؛ اما خودش از زشتی پایش خجالت میکشد. این نشانهای است از اینکه گاهی ظاهر زیبا میتواند سبب غرور شود و حتی افراد زیبا هم نقصهایی دارند.
خفّاش: نماد جهل و نادانی و حتی گاهی شیطان؛ خفاش به علت ضعف یا ویژگی طبیعی چشمهایش، نمیتواند روشنایی خورشید را ببیند و از نور آن آسیب میبیند. این بیانگر کسانی است که با وجود آشکار بودن حقیقت (مثل خورشید)، به دلیل جهل یا ناآگاهی از درک آن ناتواناند یا دوری میگزینند.
فعالیتهای نوشتاری صفحه ۲۲ فارسی هشتم
درس دوم: خوب، جهان را ببین!
۱. در متن درس، واژههایی بیابید که یکی از حروف زیر، در آنها به کار رفته باشد؛ سپس آنها را بنویسید. «ت، ط»، «ث، س، ص»، «ق، غ»
پاسخ:
🔹 ت، ط:
- درخت
- بی همتا
- تاریکی
- قدرت
- شگفتی
- تابان
- متّحد
- کشتزار
- انگشت
- طاووس
- چتر
- تشبیه
- دسته
- تماشا
- اطراف
- تماثیل
- تصاویر
🔹 ث، س، ص:
- گوسفند
- صحرا
- سرگرم
- مسافر
- سراغ
- اسرار
- چسبیده
- سنگین
- سرخ
- حواس
- داس
- جثّه
- فصل
- زمستان
- استوار
- سایبان
- سبزی
- خاص
- صورتگر
- تماثیل
- صفحه
- هستی
🔹 ق، غ:
- غلام
- سراغ
- چراغ
- قدرت
- حدقه
- عقل
- نغز
- برق
- شوق
- قاه قاه
- تقلید
- غیر
۲. ارکان تشبیه را در هر یک از موارد زیر مشخص کنید.
الف) ملخ، دو پای داسمانند دارد که با آنها اشیا را برمیدارد.
پاسخ:
مشبّه: دو پا
مشبّهبه: داس
ادات تشبیه: ـمانند
وجه شباهت: برداشتن اشیا
ب) مهربان و ساده و بیکینه است *** مثل نوری در دل آیینه است
پاسخ:
مشبّه: او (خدا)
مشبّهبه: نور
ادات تشبیه: مثل
وجه شباهت: پاکی و روشنی
۳. به کمک واژهٔ زیر، یک تشبیه بنویسید، بهطوری که همهٔ ارکان تشبیه را دارا باشد.
پاسخ:
خورشید مانند چراغی درخشان است که گرما و روشنایی را به زمین میبخشد.
مشبّه: خورشید
مشبّهبه: چراغ درخشان
ادات تشبیه: مانند
وجه شباهت: نور و گرما
۴. شاعر در سروده «صورتگر ماهر» به کدام پدیدههای خلقت اشاره کرده است؟
پاسخ: شاعر در سروده «صورتگر ماهر» به پدیدههای طبیعی و جلوههای آفرینش خداوند، بهویژه فصل بهار اشاره کرده است؛ فصل شکوفایی، سرسبزی و زیبایی طبیعت که نشانهای از قدرت و هنر خالق جهان است.
جواب فرصتی برای اندیشیدن صفحه 28 فارسی هشتم
۱. درباره ارتباط محتوایی این داستان با مصراع «از محبّت خارها گل میشود» توضیح دهید.
پاسخ: داستان حول محور ایثار و از خودگذشتگی شکل گرفته است. کشمکش اصلی داستان میان سه شخصیت گیاه، مرداب و سنگ رخ میدهد. در ظاهر، مرداب در این کشمکش پیروز میشود؛ اما در پایان، سنگ با فداکردن جان خود باعث میشود گیاه به زندگی ادامه دهد. این ایثار و محبت، باعث شکلگیری یکی از زیباترین اتفاقها میشود و مفهوم مصراع «از محبت خارها گل میشود» را بهخوبی نشان میدهد؛ یعنی محبت و گذشت میتواند حتی سختترین و سردترین دلها را به سرچشمه زندگی و زیبایی تبدیل کند.
۲. به نظر شما چه عواملی سبب گردید از دل سنگ، چشمهای پاک و زلال جاری شود؟
پاسخ: عواملی همچون محبت، ایثار و از خودگذشتگی، دوست داشتن دیگران، زندگیبخشی به دیگران، نوعدوستی و ترجیحدادن خیر دیگران بر خود سبب شد که از دل سنگ، چشمهای پاک و زلال جاری شود. این عوامل نشان میدهد که مهربانی و فداکاری میتواند حتی دل سخت سنگ را نرم کند و سرچشمه خیر و پاکی شود.
جمعبندی
در مجموع، گام به گام درس دوم فارسی پایه هشتم با بررسی دقیق متن «آفرینش»، شعر «صورتگر ماهر» و بخشهای مختلف کتاب، نشان میدهد که جهان پیرامون ما سرشار از نشانهها، زیباییها و درسهای اخلاقی است. پاسخ به خودارزیابیها، گفتوگوها، فعالیتهای نوشتاری و «فرصتی برای اندیشیدن» کمک میکند تا دانشآموز مفاهیم ادبی مانند تشبیه، نماد و پیامهای معنوی متن را بهتر بشناسد.
اعضای سایت می توانند نمونه سوالات و فایل های آموزشی را دانلود کنند. همینطور، بعضی از مطالب فقط به اعضای سایت نمایش داده می شود. اطلاعات مهم، تغییرات مهم آموزشی به اعضای سایت اطلاع رسانی می شود. اعضای سایت هیچ محدودیتی در استفاده از امکانات سایت ندارند و می توانند در تمام آزمون های آنلاین شرکت کنند و از تمام امکانات سایت و بخش اعضا استفاده کنند.
همین حالا نزدیک به یک میلیون نفر دیگر هم عضو فعال سایت سرزمین تیزهوش ها هستند. چرا شما به این خانواده بزرگ نمی پیوندید؟
