گام به گام درس سوم نگارش هفتم

در این درس با مطالعه گام به گام درس سوم نگارش پایه هفتم، دانش‌آموزان یاد می‌گیرند که چگونه موضوع‌های مختلف را دسته‌بندی کنند. وقتی می‌خواهیم درباره‌ی چیزی بنویسیم، اگر موضوع‌ها را مرتب و طبقه‌بندی کنیم، نوشته‌مان منظم‌تر و قابل فهم‌تر می‌شود. طبقه‌بندی یعنی اینکه موضوع‌های مشابه را در یک گروه قرار دهیم و موضوع‌های متفاوت را در گروه‌های جداگانه بگذاریم. این کار کمک می‌کند ذهنمان مرتب شود و نوشته‌مان نظم داشته باشد. پس برای درک بهتر با ما همراه باشید. برای مطالعه‌ی درس بعد می‌توانید گام به گام درس چهارم نگارش پایه هفتم را مشاهده کنید.

جواب صفحه 41 نگارش هفتم

نوشته زیر را بخوانید و موضوع کلّی و ریز موضوع های آن را با رسم نمودار نشان دهید.

موضوع: شگفتی در دنیای جانوران

بخش آغازین: در دنیا عجایب و شگفتی های زیادی وجود دارد. یکی از شگفتی های جهان خلقت، جانوران هستند. جانوران، گونههای مختلفی دارند.

بخش میانی:

بند ۱: پرندگان: پرندگان، جانورانی هستند که پرواز میکنند. پَرو بال برای پرندگان، مهمترین عضو است. پرها اگرچه ظریف اند، قوی نیز هستند. پرو بال پرندگان که در زمان پرواز، گسترده می شوند، در زمان سرما، لحافی گرم و پوشنده و در وقت خطر سپری برای مخفی شدن پرنده است. برخی از پرندگان، مثل تیر پرواز میکنند. بعضی دیگر به راحتی تغییر جهت می ّ دهند و عدهای نیز در آب شیرجه می زنند. شتر مرغ، بزرگترین پرنده است و نمی تواند پرواز کند و مرغ مگس خوار به اندازه سر انگشت است و کوچکترین پرنده جهان است.

بند ۲: خزندگان: خزندگان هم موجودات عجیبی هستند. آنها به روی زمین می خزند. بدنشان فلس دارد و معمولا تخم می گذارند. بزرگترین خزنده، «تمساح»، به طول هفت متر و کوچکترین آنها، مارمولک خانگی است که تنها ۱۸ میلیمتر طول دارد.

بند ۳: آبزیان: آبزیان، بهجای زندگی در خشکی، در آب زندگی میکنند. آنها به جای شش، آبشش دارند؛ به همین خاطر می توانند در زیر آب نفس بکشند. ماهی ها یکی از انواع این آبزیان هستند.

بند ۴: دوزیستان: دوزیستان، جانورانی هستند که قادرند هم در آب و هم در خشکی زندگی کنند. آنها در نوزادی ابتدا، آبشش دارند؛ امّا به تدریج با رشد کردن، صاحب یک جفت شش می شوند و در خشکی، نفس می کشند.

بخش پایانی:

این گونه گونی و شگفتی خلقت جانوران، یکی از نشانههای قدرت خداوند است و برای ما درسها و حکمت های زیادی دارد.

جواب صفحه 42 نگارش هفتم

با استفاده از روش طبقه بندی کردن موضوع، متنی با یکی از موضوع های زیر بنویسید.

موضوع اول: خانه

بخش آغازین: خانه برای من فقط یک ساختمان نیست؛ جایی است که همه‌ی خاطرات شیرین کودکی‌ام در آن شکل گرفته است. وقتی وارد خانه می‌شوم، حس امنیت و آرامش سراسر وجودم را فرا می‌گیرد. خانه مثل یک پناهگاه است که بعد از هر روز پرمشغله، دوباره به من انرژی می‌دهد.

بخش میانی:

بند1: هر اتاق خانه ما ویژگی خاص خودش را دارد. اتاق من پر از کتاب‌ها و دفترهایی است که برای درس خواندن استفاده می‌کنم. اتاق پدر و مادرم همیشه پر از آرامش است و وقتی وارد آن می‌شوم، حس امنیت پیدا می‌کنم. اتاق نشیمن هم جایی است که همه‌ی خانواده دور هم جمع می‌شوند و با هم صحبت می‌کنیم یا تلویزیون می‌بینیم.

بند2: آشپزخانه قلب خانه است. مادرم بیشتر وقتش را آنجا می‌گذراند و بوی غذاهای خوشمزه همیشه در فضای خانه می‌پیچد. آشپزخانه فقط جایی برای پخت‌وپز نیست؛ جایی است که عشق و محبت مادر در آن جریان دارد.

بند3: حیاط خانه ما پر از گل و درخت است. در تابستان، سایه‌ی درختان خنکی می‌دهد و در زمستان، برف همه‌جا را سفید می‌کند. حیاط برای من مثل یک پارک کوچک است که می‌توانم در آن بازی کنم یا کتاب بخوانم.

بند4: هر وسیله‌ای در خانه نیز نقشی دارد. میز و صندلی برای راحتی، کتابخانه برای یادگیری و تلویزیون برای سرگرمی است. این وسایل کنار هم زندگی ما را کامل‌تر و راحت تر می‌کنند.

بخش پایانی:

به صورت کلی خانه برای من مجموعه‌ای از بخش‌های مختلف است که هرکدام معنای خاصی دارند. وقتی از مدرسه برمی‌گردم، همین بخش‌هاست که دوباره به من آرامش می‌دهد و خستگی را از من میگیرد. خانه فقط دیوار و سقف نیست؛ مجموعه‌ای از عشق و خاطره با خانواده است.

موضوع دوم: عینک

بخش آغازین:

عینک وسیله‌ای کوچک اما بسیار مهم است که انسان‌ها برای دید بهتر یا محافظت از چشم از آن استفاده می‌کنند. برای شناخت بهتر این وسیله، می‌توان آن را به چند دسته تقسیم کرد که عبارتند از:

بخش میانی:

بند1: عینک‌ها بر اساس کاربردشان به چند دسته تقسیم می‌شوند. عینک طبی برای کسانی است که مشکل بینایی دارند و دیدشان را اصلاح می‌کند. عینک آفتابی برای محافظت از چشم در برابر نور خورشید استفاده می‌شود. عینک ایمنی نیز مخصوص کارگران و مهندسانی است که در محیط‌های خطرناک کار می‌کنند.

بند2: از نظر جنس، عینک‌ها می‌توانند شیشه‌ای، پلاستیکی یا ترکیبی باشند. شیشه‌ای‌ها کیفیت بالاتری دارند اما سنگین‌ترند. پلاستیکی‌ها سبک‌ترند و برای کودکان مناسب‌ترند.

بند3: طرح عینک‌ها بسیار متنوع است. بعضی گرد هستند و ظاهری کلاسیک دارند، بعضی مربعی یا مستطیلی‌اند و ظاهری جدی‌تر می‌دهند. حتی عینک‌های فانتزی هم وجود دارند که بیشتر برای زیبایی استفاده می‌شوند.

بند4: رنگ شیشه‌ی عینک نیز اهمیت دارد. بعضی بی‌رنگ‌اند و فقط برای اصلاح دید استفاده می‌شوند. بعضی دودی یا قهوه‌ای‌اند و نور خورشید را کم می‌کنند. عینک‌های رنگی هم برای مد و زیبایی به کار می‌روند.

بخش پایانی:

بنابراین، عینک فقط یک وسیله ساده نیست؛ دنیایی از تنوع دارد و انتخاب درست آن هم به سلامت چشم و هم به زیبایی ظاهر انسان کمک می‌کند.

موضوع سوم: کلاغ

بخش آغازین:

یک روز در حیاط مدرسه، کلاغی را دیدم که روی شاخه‌ی درخت نشسته بود. وقتی به این پرنده فکر می‌کنم، ذهنم آن را به چند بخش تقسیم می‌کند تا بهتر بشناسمش، این بخش ها شامل موارد زیر هستند.

بخش میانی:

بند1: یکی از این بخش ها ظاهر کلاغ است. کلاغ پرهای سیاه و براق دارد. منقارش بلند و محکم و چشمانش تیز و هوشیاراست. همین ظاهر ساده باعث می‌شود همیشه به‌راحتی شناخته شود.

بند2: مورد دوم صدای آن است. صدای کلاغ بلند و مشخص است. قارقار او گاهی آزاردهنده به نظر می‌رسد، اما در واقع نشانه‌ی حضورش در طبیعت است. این صدا باعث می‌شود هیچ‌وقت حضور کلاغ نادیده گرفته نشود.

بند3: علاوه بر صدا و ظاهر، رفتار کلاغ هم متفاوت است. کلاغ پرنده‌ای باهوش و فرصت‌طلب است. دیده‌ام که چیزهایی را پنهان می‌کند یا حتی از ابزار استفاده می‌کند. همان روز در مدرسه، تکه‌ای نان را برداشت و سریع پرواز کرد. این رفتار نشان می‌دهد که کلاغ همیشه به دنبال فرصت است.

بند4: کلاغ ها همیشه در همه جا وجود دارند، زیرا به‌خوبی با محیط‌های مختلف سازگار می‌شوند. پس کلاغ‌ها در شهرها، باغ‌ها و جنگل‌ها می توانند زندگی می‌کنند و همیشه در اطراف ما باشند.

بخش پایانی:

کلاغ شاید در نگاه اول پرنده‌ای ساده باشد، اما وقتی ویژگی‌هایش را دسته‌بندی کنیم، می‌بینیم پرنده‌ای پیچیده و جالب است. برای من، کلاغ نماد هوش و تلاش در طبیعت است.

جواب صفحه 43 نگارش هفتم

نوشته هایی را که در کلاس خوانده شد بر پایه سنجه های زیر، بررسی و نقد کنید.

جواب: شروع نوشته‌ی دوستم نسبت به آغاز انشای من دقیق‌تر و حساب‌شده‌تر بود. هر دو متن از انسجام خوبی برخوردار بودند و نظم ذهنی و ساختاری در آن‌ها رعایت شده بود؛ به‌گونه‌ای که خواننده را به اندیشیدن و دقت بیشتر وا‌می‌داشت. در نوشته‌ی من نشانه‌های نگارشی به‌درستی و کامل به کار رفته بود، اما در متن دوستم چند خطا و بی‌دقتی دیده می‌شد.

درست نویسی صفحه 44 نگارش هفتم

جمله های زیر را ویرایش کنید:

پروانه در میان گل ها چرخیدند؟

جواب: پروانه ها در میان گل ها چرخیدند.

ملکه با زنبورهای عسل به سمت باغ گل ها پرواز کردند.

جواب: ملکه با زنبورهای عسل به سمت باغ گل ها پرواز کرد.

دانش آموز و معلم، در کلاس مهارت های نوشتاری می نوشت.

جواب: دانش آموز و معلم، در کلاس مهارت های نوشتاری می نوشتند.

مثل نویسی صفحه 45 نگارش هفتم

نوشته زیر را بخوانید، اصل ضرب المثل را با شکل گسترش یافته آن مقایسه کنید.

ضرب المثل: «یک دست، صدا ندارد»

صاحب خانه، همرزمانش را برد توی یک اتاق و گفت: «شماها اینجا راحت ترید». یک نفر از آن ها آواز می خواند و بقیه دست می زدند. صاحب خانه، هر چند وقت یکبار، به جمع آنها سر می زد و برایشان چای و شیرینی می آورد. مردی گوشه اتاق، کنار حاج داوود نشسته بود و به در و دیوار نگاه می کرد. صاحب خانه، توی اتاق سر کشید و چشمش به مرد ساکت افتاد و به او گفت: «اخوی، اگه با ما قهری، چرا اومدی عروسی پسرم؟»

همه برگشتند و به مرد ساکت نگاه کردند. حاج داوود گفت: «از همرزمان قدیمه». صاحب خانه، گفت: «خیلی خوش اومدن؛ امّا اینجا که دیگه جبهه نیست، اینجا عروسی پسر منه، اگه دست نزنید و شاد نباشید ناراحت می شم». مرد ساکت از جایش بلند شد و گفت: «خیلی دلم می خواست دست بزنم؛ ولی حیف که :یه دست صدا نداره»!

همه به آستین چپ مرد که آویزان بود، نگاه کردند.

جواب: ضرب‌المثل «یک دست صدا ندارد» در اصل جمله‌ای کوتاه است که بر اهمیت همکاری و همراهی دیگران تأکید دارد، اما در حکایت گسترش‌یافته، این معنا در قالب داستانی واقعی و عاطفی نشان داده شده است؛ جایی که مردی جانباز در جشن عروسی نمی‌تواند همراه دیگران دست بزند و با گفتن همین ضرب‌المثل، هم به ناتوانی جسمی خود اشاره می‌کند و هم مفهوم اصلی آن را به‌طور ملموس و تأثیرگذار بیان می‌نماید؛ بنابراین ضرب‌المثل به‌تنهایی پیام کلی دارد، ولی وقتی در قالب داستان بیان می‌شود، معنا عمیق‌تر می‌گردد و مخاطب علاوه بر فهمیدن مفهوم همکاری، با تجربه و احساس شخصیت داستان نیز هم‌دلی می‌کند.

مثل نویسی صفحه 46 نگارش هفتم

اکنون ضرب المثل زیر را گسترش دهید.

ضرب المثل: «هر که بامش بیش برفش بیشتر»

جواب1: در یکی از شهرهای سردسیر، مردی ثروتمند خانه‌ای بزرگ و چندطبقه ساخته بود. بام خانه‌اش آن‌قدر وسیع بود که وقتی زمستان فرا می‌رسید، برف زیادی روی آن می‌نشست. هر بار که برف سنگین می‌شد، او مجبور بود کارگران زیادی را خبر کند تا برف‌ها را از روی بام بردارند؛ و این کار برایش هزینه و زحمت فراوان داشت.

در همان محله، پیرمردی ساده‌زیست خانه‌ای کوچک و یک‌طبقه داشت. بام خانه‌اش کوچک بود و وقتی برف می‌بارید، خودش به‌تنهایی می‌توانست با یک بیل کوچک برف‌ها را کنار بزند. او همیشه با لبخند به همسایه‌ی ثروتمندش می‌گفت: «دیدی برف روی بام بزرگت چقدر دردسر درست کرد؟ خانه‌ی کوچک من راحت‌تر است.»

مرد ثروتمند آهی می‌کشید و پاسخ می‌داد: «درست می‌گویی، هر که بامش بیش، برفش بیشتر. دارایی و بزرگی خانه، مسئولیت و زحمت بیشتری هم به همراه دارد.»

نتیجه گیری: این حکایت نشان می‌دهد که هرچه امکانات و دارایی انسان بیشتر باشد، مشکلات و مسئولیت‌های او نیز بیشتر می‌شود. همان‌طور که بام بزرگ برف بیشتری جمع می‌کند، زندگی پرزرق‌وبرق هم گرفتاری‌های بیشتری دارد.

جواب2: سال‌ها پیش، مردی فقیر در محله‌ای کوچک زندگی می‌کرد. خانه‌اش ساده بود و زندگی‌اش آرام، هرچند با سختی می‌گذشت. او همیشه با حسرت به خانه‌های بزرگ و پرزرق‌وبرق نگاه می‌کرد و با خود می‌گفت: «کاش روزی من هم ثروتمند شوم و زندگی راحتی داشته باشم.»

زمان گذشت و مرد با تلاش فراوان و کمی بخت و اتفاق، صاحب تجارت بزرگی شد. حالا خانه‌ای وسیع، ماشین‌های گران‌قیمت و کارگران بسیار داشت. در نگاه دیگران، زندگی‌اش پر از نعمت و خوشی بود. اما خودش کم‌کم فهمید که هر روز با مشکلات تازه‌ای روبه‌روست: حساب‌های پیچیده، کارگران ناراضی، مشتریان پرانتظار، و مسئولیت‌های سنگین. حتی فرصت آرامش ساده‌ای که در گذشته داشت، دیگر برایش پیدا نمی‌شد.

روزی در جمع دوستان قدیمی‌اش، وقتی از گرفتاری‌های بی‌پایان شکایت می‌کرد، یکی از آن‌ها با لبخند گفت: «یادت هست همیشه آرزو داشتی خانه‌ای بزرگ و ثروتی فراوان داشته باشی؟ حالا ببین، هر که بامش بیش، برفش بیشتر»!

مرد لحظه‌ای سکوت کرد و با اندوه و تأمل گفت: «درست می‌گویی. آن روزها فقیر بودم اما آرامش داشتم. امروز ثروتمندم، اما بار مسئولیت‌هایم سنگین‌تر از گذشته است. تازه فهمیدم معنای واقعی این ضرب‌المثل چیست.»

نتیجه گیری: این داستان نشان می‌دهد که دارایی و ثروت همیشه به معنای آسایش نیست؛ هرچه امکانات بیشتر شود، مشکلات و مسئولیت‌ها هم بیشتر می‌شود.

جمع‌بندی

طبقه‌بندی موضوع یکی از مهم‌ترین مهارت‌های نگارش است که در درس سوم نگارش پایه هفتم یاد گرفتیم. وقتی موضوع‌ها را دسته‌بندی می‌کنیم، نوشته‌مان هم زیباتر و هم قابل فهم‌تر می‌شود. این کار باعث می‌شود خواننده بهتر متوجه منظور ما شود و نوشته‌مان منظم و کامل باشد. پس همیشه قبل از نوشتن، بهتر است موضوع اصلی را انتخاب کنیم، سپس آن را به چند بخش یا دسته تقسیم کنیم و بعد درباره‌ی هر بخش جداگانه بنویسیم. این روش، کلید داشتن یک نوشته‌ی موفق و جذاب است.

گام به گام درس اول نگارش پایه هفتم

گام به گام درس دوم نگارش پایه هفتم

گام به گام درس سوم نگارش پایه هفتم

گام به گام درس چهارم نگارش پایه هفتم

گام به گام درس پنجم نگارش پایه هفتم

گام به گام درس ششم نگارش پایه هفتم

گام به گام درس هفتم نگارش پایه هفتم

گام به گام درس هشتم نگارش پایه هفتم