گام به گام درس ششم علوم پنجم ابتدایی

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های کتاب علوم پنجم ابتدایی، درس ششم با عنوان «چه خبر ۱» است. این درس به بررسی دو حس مهم بدن انسان یعنی بینایی و شنوایی می‌پردازد؛ حواس حیاتی که بدون آن‌ها درک جهان اطرافمان بسیار سخت خواهد شد. در بخش بینایی، دانش‌آموزان یاد می‌گیرند که چشم چگونه نور و تصاویر را دریافت می‌کند و نقش اجزای مختلف چشم مثل قرنیه، عدسی و شبکیه چیست. همچنین در بخش شنوایی، با گوش و اجزای شگفت‌انگیز آن مانند پرده گوش و استخوانچه‌ها آشنا می‌شوند و درک می‌کنند که صداها چگونه به مغز منتقل می‌شوند.

بسیاری از دانش‌آموزان هنگام مطالعه این درس، به دنبال گام به گام درس ششم علوم پنجم ابتدایی هستند تا پاسخ فعالیت‌ها، گفت‌وگوها و تمرین‌های کتاب را به شکل کامل و ساده مشاهده کنند. داشتن یک گام به گام دقیق به آن‌ها کمک می‌کند تا هم درک بهتری از مفاهیم داشته باشند و هم بتوانند نکات مهم را برای آزمون‌های مدرسه مرور کنند. این موضوع به ویژه برای والدینی که می‌خواهند در کنار فرزندشان درس بخوانند نیز اهمیت زیادی دارد.

از طرفی، این درس تنها به حفظ کردن مطالب خلاصه نمی‌شود، بلکه به بچه‌ها یاد می‌دهد چگونه از چشم و گوش خود مراقبت کنند. استفاده درست از نور هنگام مطالعه، پرهیز از گوش دادن به صداهای بسیار بلند و رعایت بهداشت چشم و گوش از جمله نکاتی است که در این بخش مورد توجه قرار گرفته است. در نتیجه، گام به گام درس ششم علوم پنجم ابتدایی فرصتی فراهم می‌کند تا دانش‌آموزان علاوه بر یادگیری علمی، در زندگی روزمره هم رفتارهای درست‌تری داشته باشند.

پس اگر می‌خواهید مطمئن شوید هیچ بخشی از این درس مهم را از دست نداده‌اید، همراه ما باشید تا به صورت کامل و مرحله به مرحله، به بررسی فعالیت‌ها و سوالات این بخش بپردازیم.

 جواب سوال صفحه ۴۶ علوم پنجم ابتدایی

چگونه اجسام پیرامون خود را می‌بینیم؟

جواب: وقتی نور به اجسام می‌تابد، بخشی از آن بازتاب می‌شود و وارد چشم انسان می‌گردد. نور بازتابیده از راه مردمک وارد شده، سپس پس از عبور از عدسی چشم روی شبکیه متمرکز می‌شود. در نهایت، عصب بینایی پیام‌ها را به مغز می‌فرستد و ما قادر به دیدن اجسام پیرامونمان می‌شویم.

جواب فعالیت صفحه ۴۶ علوم پنجم ابتدایی

۱- چشم خود را در آینه مشاهده کنید. چه رنگ‌هایی دارد؟
جواب:

رنگ‌های سفید، قهوه‌ای و سیاه در چشم دیده می‌شود.

۲- در شکل زیر تصویر مدل کامل کره‌ی چشم را می‌بینید.
● شما کدام قسمت‌های این مدل را در آینه مشاهده کردید؟
جواب:

مردمک، قرنیه و عنبیه.

● کدام قسمت‌ها را نتوانستید در آینه مشاهده کنید؟ چرا؟
جواب:

قرنیه چون بی‌رنگ است و همچنین عدسی، شبکیه و عصب بینایی چون در پشت کره چشم قرار دارند و با چشم غیرمسلح دیده نمی‌شوند.

● عصب بینایی در کدام قسمت کره‌ی چشم قرار گرفته است؟
جواب:

در شبکیه.

 جواب گفت‌وگو صفحه ۴۷ علوم پنجم ابتدایی

عنبیه‌ی چشم شما چه رنگی است؟
جواب:

رنگ عنبیه چشم من مشکی است.

در کلاس شما عنبیه‌ی چشم بچّه‌های دیگر چه رنگی است؟
جواب:

رنگ عنبیه در برخی همکلاسی‌ها مشکی، در بعضی‌ها قهوه‌ای و در برخی نیز آبی یا سبز است.

 جواب آزمایش کنید صفحه ۴۷ علوم پنجم ابتدایی

۱- به چشم یکی از اعضای گروه خود نگاه کنید و مردمک او را نقّاشی کنید.

۲- حالا در کنار پنجره‌ای که نور آن بیشتر است، به چشم او نگاه کنید و مردمکش را نقّاشی کنید.

۳- مشاهده‌های خود را مقایسه کنید؛ مردمک چه تغییری می‌کند؟
جواب: در نور زیاد، مردمک کوچک‌تر می‌شود.

۴- پیش‌بینی کنید اگر در جایی تاریک به چشم دوستتان نگاه کنید، مردمک او چه تغییری خواهد کرد؟
جواب: در تاریکی، مردمک بزرگ‌تر می‌شود.

۵- نتیجه آزمایش:
جواب: این آزمایش نشان می‌دهد که مردمک چشم با توجه به میزان نور محیط تغییر می‌کند. در نور زیاد تنگ می‌شود تا نور کمتری وارد شود و در تاریکی گشاد می‌شود تا نور بیشتری وارد گردد.

 جواب گفت‌وگو پایین صفحه ۴۷ علوم پنجم ابتدایی

تصویر زیر را به دقت نگاه کنید؛ به نظر شما برای آنکه بتوانیم جسمی را ببینیم، نور باید از کدام بخش‌های چشم بگذرد و به پرده‌ی شبکیه برسد؟

جواب:

نور برای رسیدن به شبکیه چشم باید ابتدا از قرنیه، مردمک و عدسی عبور کند.

 جواب فعالیت صفحه ۴۸ علوم پنجم ابتدایی

● بیشتر دانش‌آموزان کلاس، نوشته را در چه فاصله‌ای به راحتی می‌خوانند؟
جواب: در فاصله‌ی حدود ۳۰ سانتی‌متری.

● چند نفر از دانش‌آموزان از فاصله‌ی نزدیک خوب می‌بینند؟
جواب: حدود ۵ نفر.

● چند نفر از فاصله‌ی دور خوب می‌بینند؟
جواب: حدود ۳ نفر.

● مقایسه استفاده از عینک:
جواب: دانش‌آموزان نزدیک‌بین متن را فقط از فاصله‌ی کوتاه می‌توانند بخوانند و دانش‌آموزان دوربین باید فاصله‌ی بیشتری داشته باشند. استفاده از عینک باعث می‌شود بیشتر دانش‌آموزان بتوانند متن را در فاصله‌ی ۳۰ سانتی‌متری بخوانند.

 جواب گفت‌وگو صفحه ۴۹ علوم پنجم ابتدایی

به تصاویر زیر نگاه کنید. در ارتباط با مراقبت از چشمها کدام تصویر کار درست و کدام، کار نادرست را نشان میدهد؟

جواب:

• نگاه کردن مستقیم به خورشید کار نادرست است.

• کتاب باید در فاصله‌ی ۳۰ سانتی‌متری از چشم قرار بگیرد.

• هنگام کارهایی مثل جوشکاری یا کار با ابزار، استفاده از عینک مخصوص ضروری است.

 جواب جمع‌آوری اطلاعات صفحه ۵۰ علوم پنجم ابتدایی

درباره‌ی کارهای دیگری که برای مراقبت از چشم‌هایمان باید انجام بدهیم، گزارشی تهیه کنید و آن را به کلاس ارائه دهید.

جواب:

• دست‌های آلوده را به چشم نزنیم.

• از شنا کردن در استخرهای آلوده پرهیز کنیم.

• هنگام مطالعه نور کافی داشته باشیم.

• فاصله‌ی مناسب با تلویزیون و موبایل را رعایت کنیم.

• در تاریکی از موبایل یا تبلت استفاده نکنیم.

• هر شش ماه یک‌بار به چشم‌پزشک مراجعه کنیم.

• هیچ‌گاه به نور خورشید مستقیم نگاه نکنیم.

جواب سوال صفحه ۵۰ علوم پنجم ابتدایی

نسترن هنگام بازی والیبال، صدای دوستانش را می‌شنید؛ آنها او را تشویق می‌کردند که توپ را به موقع به زمین حریف پرتاب کند. او صدای دوستانش را چگونه می‌شنید؟

جواب:

امواج صدا توسط لاله گوش جمع‌آوری و وارد مجرای شنوایی می‌شوند. سپس پرده‌ی گوش به لرزش درمی‌آید و این لرزش توسط استخوانچه‌های گوش میانی به بخش حلزونی گوش داخلی منتقل می‌شود. در نهایت، از طریق عصب شنوایی پیام‌ها به مغز می‌رسند و صدا شنیده می‌شود.

 جواب فعالیت صفحه ۵۰ علوم پنجم ابتدایی

گوش دوست خود را مشاهده کنید. کدام بخش‌های گوش او را می‌توانید با چشم ببینید؟

جواب:

بخش‌های بیرونی مانند لاله‌ی گوش و سوراخ گوش.

 جواب فعالیت لیوان (صفحه ۵۰ علوم پنجم ابتدایی)

 مانند شکل، ته یک لیوان کاغذی بزرگ را ببرید.

۲- از یکی از اعضای گروهتان بخواهید که جمله‌ای را با صدای معمولی نزدیک گوش شما بگوید.

۳- مانند شکل، لیوان را روی گوش خود قرار دهید و دوباره از دوستتان بخواهید جمله‌ای را با صدای معمولی نزدیک گوش شما بگوید. 

• شنوایی با لیوان بهتر می‌شود.

• نتیجه: لاله‌ی گوش مانند لیوان عمل می‌کند و صدا را بهتر جمع‌آوری می‌کند.

• نقش لاله گوش: امواج صوتی را جمع کرده و به داخل مجرای شنوایی هدایت می‌کند.

• علت دست گذاشتن پشت گوش: این کار باعث می‌شود صداها کمتر پخش شوند و واضح‌تر به گوش برسند.

 جواب سوال صفحه ۵۱ علوم پنجم ابتدایی

شکل مدل گوش را ببینید. مجرای شنوایی و بخش‌های دیگر گوش، درون استخوان سر قرار گرفته‌اند. پرده‌ی گوش در انتهای مجرای شنوایی قرار دارد. پشت پرده‌ی گوش چه چیزهایی می‌بینید؟

جواب: سه استخوانچه‌ی گوش میانی، بخش حلزونی شکل گوش داخلی و اعصاب شنوایی.

 جواب جمع‌آوری اطلاعات صفحه ۵۲ علوم پنجم ابتدایی

۱- سمعک به افراد کم‌شنوا چه کمکی می‌کند؟

جواب: سمعک وسیله‌ای است که صداها را تقویت می‌کند تا افراد کم‌شنوا بتوانند بهتر بشنوند.

برای مراقبت از گوش، چه کارهای دیگری باید انجام دهیم؟ در این باره گزارشی تهیه کنید و به کلاس ارائه دهید

جواب:

• گوش‌ها را همیشه تمیز نگه داریم.

• با صدای بلند در گوش کسی صحبت نکنیم.

• به گوش دیگران ضربه نزنیم.

• هرگز جسم نوک‌تیز در گوش فرو نکنیم.